Vimeco: báo cáo khóa học Tư duy đột phá tại AOTS Nhật Bản


TIẾP THU TRIẾT LÍ TƯ DUY MỚI - TƯ DUY ĐỘT PHÁ
Giáo sư HIBINO SHOZO ,Hội trưởng Hội qui hoạch kế hoạch Nhật bản, giáo sư khoa xã hội Đại học CHUKYO, tiến sĩ xã hội - điều khiển học sản xuất, là một trong những người phát kiến tư duy đột phá
Giáo sư trợ giảng: HIBINO HAJIME , Giám đốc Viện nghiên cứu SOBI

Tư duy đột phá được coi là một tư duy triết học mới, thông điệp của Thế kỉ thứ 21. Nó bắt đầu được phổ biến rộng rãi tại Mĩ, Châu Âu, Ấn độ, Trung quốc và Thái lan.

Đây là lối tư duy: phải đi từ cái căn nguyên, căn bản của vấn đề để soi xét, sáng tạo nhằm giải quyết một vấn đề từ nhiều hướng khác nhau.

Nguyên tắc cơ bản của nó: tuyệt đối cấm bắt chước. Mỗi người cần có một hướng đi với cái độc đáo riêng của mình phù hợp với từng hoàn cảnh riêng. Nói một cách hình ảnh: với tư duy đột phá thay vì đưa cho chúng ta con cá, nó sẽ cấp cho ta cái cần câu để mỗi người có thể tự câu được con cá bằng cách riêng của mình.
Đây là một cuộc cách mạng trong nhận thức, một triết lý kinh doanh mới, phức tạp và mới mẻ. Với khoá đào tạo ngắn hạn, chỉ mong giúp thay đổi được nếp nghĩ cũ: nếu chỉ chạy theo để học tập, bắt chước các doanh nghiệp thành đạt thì chúng ta không thể tồn tại và phát triển được trong một môi trường cạnh tranh khốc liệt trong lúc tuổi thọ một sản phẩm thì ngày càng ngắn.

I. QUAN NIỆM VỀ KINH DOANH VÀ QUẢN LÍ:
Kinh doanh và quản lí là 2 phạm trù hoàn toàn khác nhau.
- Quản lí: là giữ vững các tiêu chuẩn, nguyên tắc đã đề ra. Đảm bảo ổn định chất lượng. Đây cũng là mục tiêu quản lí chất lượng của Doanh nghiệp.
Đối với Nhà quản lí: mục đích luôn ổn định, nó là tiêu chuẩn.
Nhà quản lí phần lớn là những nhà phân tích, họ dựa trên các thông tin từ sự thật, phân tích làm nền tảng cho tư duy.
- Kinh doanh: phải thấy trước nhu cầu của tương lai để lên được kế hoạch phát triển mới.
Đối với Nhà kinh doanh: mục đích luôn trở nên lạc hậu. Nhà kinh doanh giỏi là Người luôn tìm ra những mục đích mới để phấn đấu, vươn tới. Là người có khả năng đưa ra những giả thiết và hướng giải quyết các giả thiết đó. Họ có sức tưởng tượng, sức sáng tạo lớn. Nói cách khác, chúng ta cần ở Nhà kinh doanh là việc biết đưa ra các vấn đề chứ không phải cần họ giải quyết các vấn đề cụ thể.


Nhà kinh doanh là người phải tự mình tạo nên được cơ hội mà cơ hội đó không có sẵn. Nó không bị chi phối bởi những cái đã có từ hiện tại cũng như từ quá khứ.
Nhà kinh doanh phải biết được giá trị hiện hữu cho sự tồn tại của Doanh nghiệp mình là gì ? Tuỳ theo cách nhìn nhận sự việc, giá trị hiện hữu Doanh nghiệp cũng sẽ khác nhau. Doanh nghiệp tồn tại vì cái gì ? Và cần phải làm gì để tồn tại, phát triển ?
Nếu Nhà kinh doanh vẫn giữ cách suy nghĩ của người Quản lí thì có thể đưa Doanh nghiệp đi đến chỗ phá sản.
Do đặc thù của môi trường kinh doanh là cạnh tranh không những giữa các Doanh nghiệp cùng ngành nghề, nhiều Doanh nghiệp phá sản lại do một Doanh nghiệp mới ra đời (không cùng kinh doanh một loại sản phẩm). Nhà Kinh doanh muốn doanh nghiệp mình tồn tại và phát triển phải biết luôn luôn tự đổi mới, sản phẩm phải có tính độc đáo riêng.

II. TƯ DUY CŨ: TƯ DUY DESCARTES.
Upward trend
- Đây là lối tư duy đã tạo ra cuộc cách mạng công nghiệp, nó phát huy mạnh mẽ suốt từ năm 1590 cho đến năm 1990.
- Phương pháp của nó: thu thập thông tin, phân tích thông tin (quá khứ, hiện tại), để tìm ra những điểm yếu, thiếu sót, tìm biện pháp khắc phục, sửa chữa, thay thế, làm tốt trở lại.
- Lối tư duy này phổ cập không những trong kinh doanh mà cả trong quan hệ xã hội, trong gia đình.
- Tóm lại: nó phân tích từ các tiểu tiết, từng bộ phận để đi đến đánh giá cái tổng thể.
- Trong điều kiện xã hội hiện đại, khoa học công nghệ phát triển từng ngày, hội nhập kinh tế thế giới dẫn tới các mối liên hệ ràng buộc lẫn nhau ngày càng phức tạp (giữa các Doanh nghiệp cùng ngành nghề, giữa các Doanh nghiệp khác ngành nghề, giữa các Doanh nghiệp trong một nước, giữa các doanh nghiệp trên toàn thế giới,....).
Các mối quan hệ đó luôn luôn biến động, dẫn tới lối tư duy Descartes không còn phù hợp nữa. Nhà Kinh doanh luôn phải bị động điều chỉnh kế hoạch và luôn trong tình trạng chạy theo sự kiện.


III. TƯ DUY MỚI: TƯ DUY ĐỘT PHÁ.

BT
- Mục tiêu: đứng trên cái tổng thể, cái căn nguyên nguồn gốc căn bản để phân tích bộ phận, tiểu tiết. (Học từ tương lai, đặt ra mục tiêu của tương lai để xây dựng kế hoach của hiện tại).
- Nhà Kinh doanh phải biết nhìn trước môi trường kinh doanh của mình trong nhiều năm sau để có thể đề ra kế hoạch chuyển đổi Doanh nghiệp kịp thời, không để bị động khi các mối quan hệ có sự thay đổi.
- Lối tư duy này phù hợp với giai đoạn chu kì sống của một sản phẩm rất ngắn. Nếu cứ đi học, bắt chước một cách máy móc các Doanh nghiệp thành đạt thì khi áp dụng thành công thì cũng là lúc nó đã trở nên lỗi thời.
- Nhà kinh doanh chỉ biết nhìn theo hướng mọi người đang nhìn thì sẽ không thể là nhà Kinh doanh ưu việt. Nguyên tắc là không bắt chước, không lệ thuộc vào người khác.
- Mục đích luôn trở nên cũ, lạc hậu. Với nhà Kinh doanh mỗi ngày phải tìm ra được mục đích mới, ước mơ mới để vươn tới. Giá trị hiện hữu khi không còn phù hợp thì Doanh nghiệp sẽ phá sản, hệ thống không thể tồn tại.
- Nhà kinh doanh phải khai triển được càng nhiều mục đích mới càng tốt. Sao cho doanh nghiệp của mình tiếp cận gần nhất mục tiêu căn bản với sự độc đáo riêng mà các nhà Kinh doanh khác không có hoặc chưa có.
- Quyết định sự thắng - bại của một Doanh nghiệp phụ thuộc vào Nhà Kinh doanh có đưa ra được kế hoạch chính xác, đúng thời điểm.
- Trong kinh doanh để doanh nghiệp tồn tại có 2 phương pháp cơ bản: mở rộng thị trường hoặc là thu nhỏ Doanh nghiệp.
Với tư duy đột phá: thiên về hướng mở rộng không gian giải quyết, mở rộng đầu vào.
- Người ta thường nói: thông tin là sức mạnh. Nhưng nếu chỉ nắm thông tin thì sẽ không giải quyết được vấn đề gì. Cốt lõi là xử lí tốt thông tin.

Khẩu hiệu của chúng ta phải là:
CẢI TIẾN, CẢI THIỆN VÀ CANH TÂN KHÔNG NGỪNG.

- Cần cố gắng đưa Doanh nghiệp chuyển từ đỉnh cao này sang đỉnh cao khác chứ không nên lấy một mô hình nào để học tập, theo đuổi, dù đó là mô hình hiện đang rất thành đạt.
- Nhà kinh doanh cần có một tư duy luôn lấy cái tuyệt đỉnh, cái giá trị tuyệt đối làm mốc để phấn đấu (đỉnh hình tam giác).

Với tiêu chí phấn đấu giá trị tuyệt đối, tuyệt đỉnh cần vươn tới của Công ty TOYOTA là:
1. Chi phí phát sinh là không.
2. Tồn kho là không.
3. Thời gian chờ đợi là không.
Tư duy đột phá của TOYOTA là: ĐƠN GIẢN – GỌN NHẸ – TỐC ĐỘ.

ƯU THẾ KHI LẤY MỤC TIÊU GIÁ TRỊ TUYỆT ĐỈNH ĐỂ VƯƠN TỚI:
1. Thời gian thu thập thông tin thấp nhất.
2. Chi phí thu thập thông tin nhỏ nhất.
3. Rút ngắn được thời gian phát triển.
4. Kích thích được tính sáng tạo.
5. Là nguyên tắc cơ bản để đi tắt đón đầu.
6. Bắt chước chỉ có thể vượt qua quá khứ.
7. Thúc đẩy không ngừng cải tiến, đổi mới.

7 NGUYÊN TẮC TRONG VIỆC THỰC HIỆN TƯ DUY ĐỘT PHÁ:
1. Phải tìm ra được sự khác nhau độc đáo cho riêng mình. Vì nếu không độc đáo thì nó chỉ là lí luận thông thường, không thể cạnh tranh tốt.

2. Từ mục tiêu nhắm tới (phục vụ ai? lúc nào? và ở đâu?) phải khai triển được càng nhiều mục đích nhằm đáp ứng càng nhiều yêu cầu của Khách hàng càng tốt.
Phân tích tìm những Mục đích chính, căn bản, độc đáo để tìm các phương án giải quyết khác nhau, chọn phương án hiệu quả nhất.
Chọn được mục đích, mục tiêu đúng thì mới có giải pháp đúng được.
Khi tham quan các doanh nghiệp thành đạt cần chú trọng tới mục đích của họ là gì chứ đừng quan tâm tới phương tiện họ đang dùng. Không nên xem cái họ đang làm mà cần tìm cái sắp tới, cái tuyệt định họ đang vươn tới.

3. Xây dựng hình dáng phải có: mô hình kinh doanh, cơ cấu sản xuất, dịch vụ phù hợp của riêng mình.

4. Xây dựng hệ thống: Tư duy đột phá là phải xây dựng được một hệ thống vận hành trôi chảy, không để xảy ra một sai sót nào, với độ an toàn cao nhất
Hệ thống nào có chi phí thấp nhất (đầu vào, đầu ra), sản phẩm đạt được phù hợp với mục đích đề ra là Hệ thống đạt hiệu năng cao nhất.
Xây dựng hệ thống mà mỗi thành viên đều có thể tự vận động.
Để làm ra một sản phẩm, tiến trình xử lí phụ thuộc vào các yếu tố:
- Mục đích, mục tiêu hướng tới là gì?
- Môi trường thực hiện ra sao ?
- Nhân lực ?
- Vật lực ?
- Thông tin cần có?
- Đầu vào, đầu ra ?

5. Thu thập thông tin thích hợp: từ Mục đích chính đã chọn, để giải quyết Mục tiêu đề ra cần thông tin gì, mới lên kế hoạch thu thập thông tin.
Khi thời gian và chi phí không cho phép, chỉ nên tập trung thu thập những thông tin nóng bỏng, trọng yếu nhất.
Chi phí không phải chỉ là tiền mà còn là thời gian. Chi phí thu thập thông tin, phân tích, bảo quản, thải loại rất tốn kém (tiền của cũng như thời gian).
Thu thập thông tin để tạo ra trí tuệ chứ không phải để giải quyết vấn đề.
Tư duy cũ: có vấn đề nảy sinh mới thu thập thông tin, càng nhiều thông tin càng tốt, sau đó về phân tích loại bỏ những thông tin không cần thiết, tìm giải pháp khắc phục, như vậy sẽ mất nhiều thời gian, nhiều chi phí không cần thiết.
Trong xã hội hiện đại, thông tin tràn lan. Thông tin có được trên Internet nhiều khi cũng đã trở nên lạc hậu đối với công việc kinh doanh.
Thu thập thông tin cũng cần có phương pháp:
B1. Dự kiến những thông tin cần thu thập.
B2. Tập trung vào những thông tin chính, loại bỏ những thông tin không cần thiết.
B3. Đánh thứ tự ưu tiên theo sự hữu ích của thông tin.
B4. Giao cho nhân viên đi thu thập thông tin theo thứ tự ưu tiên.

6. Lôi cuốn mọi người cùng tham gia: đây cũng là nguyên nhân quan trọng đảm bảo cho sự thành bại của kế hoạch. Mọi người, nếu không được thuyết phục thì họ sẽ không hành động.
Tạo điều kiện cho càng nhiều người cùng trao đổi càng tốt (tránh tranh luận: đúng - sai). Trao đổi là hợp tác tìm ra câu trả lời tốt nhất. Phát triển tính sáng tạo của mọi người, tiếp nhận mọi ý kiến, mọi ý tưởng (ý tưởng nào cũng có cái lí thú của nó).
Cần thấy là mỗi ý tưởng đều là mầm, là hạt giống cần tạo điều kiện nuôi dưỡng để nó có thể ra hoa kết trái.
Phương pháp: tiếp nhận mọi ý tưởng - khuyến khích để nhân các ý tưởng đó lên (mở rộng) - sau đó tóm tắt, tập trung vào những ý tưởng có hiệu quả tốt nhất.
Con người phải là đối tượng đầu tiên cần được động viên để cùng thống nhất hành động mới mong có được sự thành công.
Có thể ra lệnh, nhưng chưa chắc cấp dưới đã thực hiện đúng 100% mệnh lệnh của cấp trên. Cũng cần có sự đồng thuận của bộ phận xung quanh, đồng cấp (tâm phục, khẩu phục). Cần có sự hợp tác của nhiều Doanh nghiệp, thậm chí cả cơ quan công quyền.

7. Cần liên tục cải tiến, canh tân không ngừng. Cần chuẩn bị cải cách ngay khi vẫn đang còn sức mạnh, nếu không cũng chỉ thành công trong thời gian ngắn mà thôi. Sự mạo hiểm trong kinh doanh là cần thiết.

- Thông thường: người ta chỉ chú ý tới phương pháp tiếp cận thay vì phải chú ý tới Mục đích cần đạt được.
Với tư duy đột phá: trước hết phải tìm ra được những mục tiêu, mục đích chính cần đạt được là gì: cho ai ?, lúc nào ? và ở đâu ? rồi sau đó mới đi tìm các phương pháp để đạt được mục đích căn bản đó.
Với một mục tiêu cần đạt được, luôn luôn có nhiều cách giải quyết khác nhau, phương cách nào đáp ứng được nhiều mục đích hơn thì sẽ tốt hơn. Do đó, với lối tư duy mới sẽ luôn chủ động, biến hóa trong quá trình thực hiện.
Không có sản phẩm nào là tốt cho tất cả mọi người. Nó phụ thuộc vào ai là người sử dụng, sử dụng lúc nào và ở đâu. Do đó không thể học tập một cách máy móc, dập khuôn. Mỗi Doanh nghiệp cần có cái độc đáo, cái riêng của mình cũng như luôn luôn phải tự đổi mới mình thì mới mong có thể tồn tại và phát triển.
Những mục tiêu nào đáp ứng được cho nhiều người nhất sẽ được tiêu chuẩn hoá. Những mục tiêu mang cá tính riêng sẽ để người sử dụng chủ động chọn lựa bổ xung.
- Phương pháp khai triển mục đích phải đi tuần tự, không nhảy cóc và phải được thể hiện bằng ngôn ngữ của chính mình.
- Đừng để bề nổi chi phối bạn (như hình thức bên ngoài), mà phải cố phát hiện được cái căn nguyên, nguồn gốc cơ bản của nó.
- Nhà kinh doanh phải luôn tự đặt ra câu hỏi: mục đích này để làm gì ? để tìm lời giải (và cứ thế cho đến căn nguyên cuối cùng). Giống đứa trẻ luôn hỏi: cái này để làm gì, sau khi người lớn đưa ra câu trả lời, nó lại hỏi cái tiếp theo đó để làm gì ?.....
- Nhà kinh doanh phải khai triển được càng nhiều câu hỏi Mục đích để làm gì càng nhiều càng tốt để đi đến cái căn bản cuối cùng mà các Nhà kinh doanh khác không có hoặc chưa có.
- Để có thể tìm ra nhiều mục đích: cần có sức tưởng tượng và sự sáng tạo (khả năng đưa ra nhiều giả thiết để tìm hướng án giải quyết).
- Cần lưu ý: những người có chuyên môn cao: thường thiên kiến, bảo thủ, sơ cứng trong sự sáng tạo. Họ hay nhấn mạnh đến khó khăn tưởng chừng như khó có thể vượt qua. Những ý tưởng đột phá thường lại do những người không phải là chuyên gia chuyên ngành đưa ra.
Do đó, phương pháp tốt nhất là huy động được càng nhiều người cùng tham gia dưa ra càng nhiều phương án càng tốt. Mọi ý kiến đều hay, việc của Nhà kinh doanh là chọn ra được những ý kiến đáp ứng nhiều nhất mục đích chính đã chọn. Phương án nào đạt được mục đích rộng hơn thì nó sẽ tuyệt vời hơn.
- Cần có lòng quyết tâm, tính quyết đoán cao.
Phương án càng gần tới cái tuyệt đỉnh thường lại khó hiểu đối với đa số. Phương án mà được đa số mọi người hiểu và tán thưởng lại dễ là những phương án tầm thường.

IV. CHIẾN LƯỢC KINH DOANH THEO TƯ DUY ĐỘT PHÁ:

People
- Cách suy nghĩ an bài: doanh nghiệp nhỏ sẽ luôn luôn nhỏ. Nó phụ thuộc vào ý thức, cách nhìn nhận vấn đề. Cần cải tiến liên tục, canh tân liên tục.
- Khi nhìn góc độ này không giải quyết được thì phải chuyển ngay sang góc độ khác để xem xét. Có khi nhiều năm sau có thể lật ngược thế cờ không chừng.
- Khai triển mục đích là biện pháp vô cùng hữu hiệu. Mọi ý kiến dù khác nhau, nhưng bao giờ cũng có phần nào đó hướng tới mục đích chính, mục đích tiêu điểm. Khi ta khai triển mục đích, nếu mục đích đó không được thì mục đích khác sẽ là cái gì?
- Khi đối tượng nhắm tới thay đổi, các tập hợp thay đổi thì cái căn bản cũng thay đổi, hình dáng tuyệt đỉnh thay đổi, chiến lược thực hiện nó cũng phải thay đổi.
- Đưa ra được những câu hỏi sáng tạo sẽ tìm được các mục đích, từ đó tìm được mục đích tiêu điểm. Lên kế hoạch xây dựng hình dáng, hệ thống tương lai phù hợp.
- Điều quan trọng nhất: phải thay đổi được nhận thức. biết đứng ở hướng khác (mà mọi người đang đứng) để nhìn nhận vấn đề. Từ đó thay đổi ý thức, vận dụng tốt trí thức để có được kiến thức tổng thể. Muốn thay đổi hành động cần có ý chí, lòng can đảm, tính quyết đoán. Nhà kinh doanh phải có sự nỗ lực, lòng quyết tâm cao.
- Cái cải tiến ngày hôm nay là mang Tư duy Descartes. Cái triển khai ngày mai phải với Tư duy đột phá, phát triển cơ hội mới. Phát triển cơ hội là việc của Nhà kinh doanh, cải tiến hiện tại (5S) là việc của Nhà quản lí.
- Nhà Kinh doanh cần xem trọng nhân tính: con người là nền tảng (ở Mĩ coi con người là chi phí). Muốn tạo ra được sản phẩm tốt, dịch vụ tốt không ai khác là con người. Do đó, Doanh nghiệp phải biết chăm lo xây dựng con người. Có khó khăn trí tuệ mới nẩy nở.
- Xem trọng cộng hưởng tập đoàn (tính cộng đồng).
- Có nền văn hoá luôn phát triển, đổi mới.

V. MARKETING THEO TƯ DUY ĐỘT PHÁ: TIẾP THỊ DẠNG QUAN NIỆM
- Dạng thô sơ: sản xuất ra bao nhiêu bán bấy nhiêu. Cung thấp hơn cầu.
- Dạng thị trường (những năm 1970): sản xuất theo nhu cầu thị trường.
- Dạng hạt giống (những năm 1980): xây dựng các Viện nghiên cứu trong Doanh nghiệp, liên tục đưa các sản phẩm mới ra thăm dò thị trường trước khi cho sản xuất hàng loạt.
- Dạng đưa ra khái niệm (từ những năm 1990 đến nay): đây là mô hình kinh doanh mới, sáng tạo ra nhu cầu chứ không chạy theo nhu cầu nữa. Mục đích cuối cùng không phải đạt được kĩ thuật nữa mà là phục vụ con người.
Đưa ra những khái niệm, tiêu chuẩn mới cho thị trường.
Mục tiêu của nó là: ĐƯA RA KHÁI NIỆM - TẠO RA THỊ TRƯỜNG.
Tiêu điểm sáng tạo khái niệm: mục tiêu tiến tới của nó là: cho ai? lúc nào? ở đâu? Từ đó thay đổi mục đích, giá trị quan, ấn tượng cũng như hình dáng, cơ cấu của hệ thống phải có.

photo photo photo photo